blank

Co to jest zgryz głęboki i jak można go leczyć?

Zgryz głęboki to powszechna wada zgryzu, która przez wzgląd na swój charakter często może nie dawać wyraźnych objawów i dlatego bywa lekceważona. Nadmierne nachodzenie zębów, które odbiega od normy, poza wyglądem wpływa też na zdrowie zębów, dziąseł, stawów oraz komfort mówienia i żucia. W dalszej części wyjaśniamy, czym jest zgryz głęboki, skąd się bierze i jakie są możliwości jego leczenia.

  • Zgryz głęboki to pionowa wada zgryzu, w której zęby górne nachodzą nadmiernie na dolne.
  • Wyróżnia się trzy jego rodzaje – częściowy (głównie przód), całkowity (cały łuk mocno przykryty) i rzekomy (wtórny, np. po starciu zębów lub utracie zębów bocznych).
  • Nieleczony prowadzi do ścierania szkliwa, urazów dziąseł i podniebienia, problemów z higieną, przeciążeń stawów skroniowo-żuchwowych, bólów głowy oraz niekorzystnych zmian w rysach twarzy.
  • Przyczyny powstawania zgryzu głębokiego to m.in. predyspozycje genetyczne, nieprawidłowe nawyki oraz przedwczesna utrata zębów mlecznych.
  • Podstawą diagnostyki są badanie kliniczne u ortodonty, zdjęcia RTG (szczególnie cefalometryczne) oraz modele lub skany 3D, które pozwalają dokładnie zaplanować leczenie.
  • Leczenie u dzieci opiera się głównie o aparaty ruchome i czynnościowe, u młodzieży i dorosłych – aparaty stałe oraz w wybranych przypadkach nakładki. W ciężkich wadach konieczne bywa leczenie chirurgiczne.
  • Profilaktyka obejmuje wczesne eliminowanie szkodliwych nawyków, dbanie o zęby mleczne, regularne wizyty kontrolne oraz pierwszą konsultację ortodontyczną około 7. roku życia.

Czym jest zgryz głęboki?

Zgryz głęboki to pionowa wada zgryzu, w której zęby górnej szczęki nachodzą na zęby żuchwy znacznie bardziej niż w prawidłowym ustawieniu. W zdrowym zgryzie górne siekacze zakrywają dolne w zakresie około 30% wysokości ich koron. Gdy nachodzenie przekracza ten zakres, mówi się właśnie o zgryzie głębokim.

W ortodoncji wyróżnia się trzy podstawowe jego rodzaje – częściowy, całkowity i rzekomy. W częściowym nadmierne nachodzenie dotyczy głównie odcinka przedniego: długie korony górnych siekaczy niemal zakrywają dolne, które często przechylają się w stronę języka. W zgryzie głębokim całkowitym cały dolny łuk jest mocno przykryty przez zęby górne, zwykle przy zbyt niskich zębach bocznych i skróconej dolnej części twarzy. Rzekomy ma zaś charakter nabyty i wiąże się z obniżeniem wysokości zgryzu (np. przez starcie zębów czy utratę zębów bocznych).

Jak rozpoznać wadę u siebie?

Wadę zgryzu zawsze diagnozuje ortodonta. Wstępnej oceny można jednak dokonać samodzielnie przed lustrem. W tym celu należy zwrócić uwagę czy górne siekacze nie nachodzą na dolne w większym stopniu niż 1/3 ich wysokości. Jeśli zakrywają je w ponad połowie, dolne są widoczne tylko w wąskim pasku albo niemal całkowicie „znikają” za górnymi, może to wskazywać na zgryz głęboki.

Na zbyt duże nachodzenie zębów mogą też wskazywać objawy towarzyszące. Wada ta często powoduje również:

  • uczucie „zgryzania” dziąseł przy zacisku,
  • podrażnienia lub bolesne ślady na dziąsłach za dolnymi siekaczami,
  • wrażenie skróconej dolnej części twarzy,
  • uczucie zmęczenia mięśni szczęk po dłuższym żuciu,
  • sporadyczne bóle w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych,
  • trudności z wyraźnym wymawianiem niektórych głosek.

Każdy z tych sygnałów nie musi oznaczać od razu poważnej wady, ale jest dobrym powodem, żeby pokazać swój zgryz ortodoncie i uzyskać jednoznaczną diagnozę.

Jeśli zauważyli Państwo u siebie jakiekolwiek nieprawidłowości opisane powyżej, zachęcamy do zapoznania się z naszą ofertą ortodoncji w Gdyni. W MedicoDent zapewniamy pełną diagnostykę oraz nowoczesne metody leczenia zgryzu głębokiego – od aparatów stałych i ruchomych po zabiegi chirurgiczne w razie potrzeby. Zespół naszych doświadczonych lekarzy indywidualnie dobiera terapię i prowadzi Państwa przez cały proces leczenia. Zachęcamy do umówienia wizyty już dziś.

Wpływ zgryzu głębokiego na zdrowie

Wbrew pozorom zgryz głęboki nie wiąże się jedynie z pogorszeniem wyglądu uśmiechu. Może prowadzić między innymi do:

  • Przyspieszonego ścierania szkliwa i pęknięć brzegów siekaczy, które często wymagają późniejszej odbudowy protetycznej.
  • Urazów tkanek miękkich, które spowodowane są zgryzaniem dziąseł za dolnymi siekaczami.
  • Trudniejszego oczyszczania zębów w strefach przeciążenia, co w konsekwencji zwiększa ryzyko próchnicy i chorób przyzębia.
  • Przeciążeń mięśni żucia oraz stawów skroniowo-żuchwowych, które powodują ból szczęki, przeskakiwanie w stawach, ograniczenie ruchu żuchwy i napięciowe bóle głowy.
  • Zaburzeń funkcji żucia i mówienia, które spowodowane są trudnościami w dokładnym rozdrabnianiu pokarmu i niewyraźną artykulacją części głosek.
  • Zmian w rysach twarzy przez skrócenie dolnej jej części co wpływa na obniżenia samooceny.

Warto jednak zaznaczyć, że w miarę pogłębiania się wady, co bez leczenia jest bardzo prawdopodobne, opisane problemy są coraz to uciążliwsze i mogą dochodzić do nich kolejne. Będą to m.in. zaawansowane uszkodzenia przyzębia, przewlekłe zaburzenia czynnościowe stawów skroniowo-żuchwowych czy w końcu konieczność rozległego leczenia protetycznego wielu zębów.

Przyczyny powstawania zgryzu głębokiego

Powstawanie zgryzu głębokiego ma najczęściej charakter wieloczynnikowy. Przede wszystkim, duże znaczenie mają tutaj predyspozycje genetyczne. Jeśli zatem w rodzinie występują wady zgryzu, ryzyko pojawienia się tej konkretnej u dziecka jest wyraźnie większe.

Istotną rolę odgrywają także czynniki środowiskowe i nieprawidłowe nawyki. Do najczęstszych należą długotrwałe ssanie palca, przedłużone ssanie smoczka, oddychanie przez usta, nieprawidłowy sposób połykania (wypychanie języka między zęby), a także przedwczesna utrata zębów mlecznych.

Jak diagnozuje się zgryz głęboki?

Jak napisano wyżej, zgryz głęboki diagnozuje ortodonta w przystosowanym do tego gabinecie. Podstawą jest dokładne badanie kliniczne. W jego trakcie specjalista ocenia, jak bardzo zęby górnej szczęki nachodzą na zęby żuchwy, analizuje kontakt zębów, a więc ustawienia siekaczy i zębów bocznych, a także proporcje dolnej części twarzy. Z reguł już na tym etapie jest w stanie stwierdzić czy ma do czynienia ze wskazaną wadą.

Badanie kliniczne może uzupełnić diagnostyka obrazowa. Najczęściej wykonuje się zdjęcie cefalometryczne (boczne RTG głowy), które jeszcze precyzyjniej pozwala ocenić relacje między zębami szczęki i żuchwy. Uzupełniająco stosuje się pantomogram, a w wybranych przypadkach także tomografię CBCT.

Do planowania leczenia wykorzystuje się również modele diagnostyczne, którymi mogą być klasyczne wyciski lub cyfrowe skany 3D. Umożliwiają one ocenę ustawienia każdego zęba i symetrii łuków, a także porównywanie sytuacji przed i po leczeniu.

Metody leczenia zgryzu głębokiego

Leczenie zgryzu głębokiego opiera się przede wszystkim na leczeniu ortodontycznym. W zależności od wieku pacjenta, nasilenia wady zgryzu i jej przyczyn stosuje się w tym celu m.in. aparaty ortodontyczne, a w bardziej skomplikowanych przypadkach leczenie chirurgiczne.

Całość rozpoczyna diagnoza i odpowiednie przygotowanie pacjenta. Oznacza to, że jeżeli w jamie ustnej znajdują się jakiekolwiek stany chorobowe związane np. z dziąsłami, czy próchnicą, najpierw należy je wyleczyć. Następnie, po dokładnej analizie, specjalista dobiera najlepsze rozwiązanie dostosowane do konkretnego przypadku.

Leczenie ortodontyczne zgryzu głębokiego u dzieci

Leczenie zgryzu głębokiego u dzieci planuje się zwykle w okresie intensywnego wzrostu, gdy obecne są już pierwsze zęby stałe, a kości doskonale reagują na leczenie wad zgryzu. Dlatego też tak ważna jest pierwsza kontrola u ortodonty około 7. roku życia. U dzieci wadę tę leczy się przede wszystkim za pomocą aparatów ortodontycznych ruchomych i czynnościowych. W praktyce są to m.in. płytki nagryzowe, aparaty dwuszczękowe oraz różne aparaty modyfikujące wzrost szczęk. Ich zadanie może polegać na:

  • odciążeniu przednich zębów,
  • otwarciu zgryzu,
  • wsparciu wyrzynania zębów bocznych
  • kontrolowanej intruzji siekaczy, a więc ich wsunięcia w kość.

Wszystko to pozwala stopniowo zmniejszać nadmierne nachodzenie zębów i stabilizować zgryz.

Stosowanie tych systemów niemal zawsze łączy się także z pracą nad nieprawidłowymi nawykami, takimi jak ssanie palca, przedłużone ssanie smoczka, czy oddychanie przez usta. W razie potrzeby wprowadza się także ćwiczenia miofunkcjonalne.

Aparaty stałe i nowoczesne nakładki dla młodzieży i dorosłych

U młodzieży i dorosłych podstawą leczenia są aparaty stałe. Podobnie jak u dzieci również umożliwiają one kontrolowaną intruzję siekaczy, korektę nachylenia zębów przednich oraz ewentualną ekstruzją (wysuwanie zęba z kości) zębów bocznych.

W zależności od przypadku leczenie mogą uzupełniać dodatkowe elementy, np.:

  • Łuki intruzyjne – specjalnie dogięte odcinki łuku aparatu stałego, które pozwalają wsuwać siekacze w kość i zmniejszają głębokość nagryzu.
  • Miniimplanty – niewielkie śruby zakotwiczane w kości, które stanowią stały punkt podparcia dla aparatu i umożliwiają skuteczną intruzję zębów lub uniesienie zębów bocznych.
  • Przednie nakładki nagryzowe – niewielkie wypustki lub nakładki na wybrane zęby, które sztucznie podwyższają zgryz, odciążają siekacze i ułatwiają stopniowe zmniejszanie wady.

Coraz częściej w leczeniu wad zgryzu u młodzieży i dorosłych wykorzystywane są także przezroczyste nakładki. W przypadku zgryzu głębokiego działają one głównie poprzez kontrolowaną intruzję siekaczy lub ekstruzję zębów bocznych. Ich skuteczność jest jednak najwyższa jedynie w łagodnych i umiarkowanych postaciach wady.

Leczenie ortodontyczno-chirurgiczne

W nielicznych, ciężkich przypadkach zgryzu głębokiego problem może wynikać z budowy kości. Mogą to być np. znaczne skrócenie żuchwy, zaburzona wysokość wyrostków zębodołowych czy duże dysproporcje między szczęką a żuchwą. W takiej sytuacji samo leczenie aparatem ortodontycznym może nie wystarczyć i należy je wspomóc etapem chirurgicznym. Proces ten polega na przeprowadzeniu zabiegu, podczas którego koryguje się ustawienie kości, a następnie ustawienie zębów ortodontycznie. Najczęściej są to zabiegi typu osteotomia szczęki lub żuchwy (np. wysunięcie żuchwy, zmiana wysokości wyrostków zębodołowych).

Zgryz głęboki w ramach kompleksowego leczenia wad zgryzu

Zgryz głęboki bardzo często współistnieje z innymi wadami. Dlatego leczenia z reguły nie planuje się wyłącznie pod kątem zmniejszenia nadmiernego nachodzenia zębów, lecz także ustawienia wszystkich zębów w prawidłowych pozycjach, wyrównania relacji między szczęką a żuchwą oraz ochrony tkanek przyzębia i stawów skroniowo-żuchwowych.

Profilaktyka zgryzu głębokiego

Profilaktyka zgryzu głębokiego opiera się przede wszystkim na jak najwcześniejszym wychwyceniu nieprawidłowości oraz kontroli czynników, które mogą zaburzać rozwój szczęki i żuchwy.

W praktyce oznacza to, że u dzieci najważniejsze będzie pilnowanie, aby nie ssały palca, a sam smoczek odstawiły jak najwcześniej (około 3. roku życia). Równie istotne będzie dbanie o drożność nosa i leczenie przewlekłych infekcji. Oddychanie przez usta wpływa bowiem na ułożenie języka, napięcie mięśni i tor wzrostu kości twarzy. Ogromne znaczenie ma także regularne leczenie próchnicy, a więc ochrona zębów mlecznych. Ich przedwczesna utrata sprzyja nieprawidłowemu wyrzynaniu się zębów stałych, a w konsekwencji powstaniu problemu ze zgryzem.

Niezależnie od wieku ważne są także regularne wizyty kontrolne u stomatologa. W razie jakichkolwiek problemów dobry specjalista jest w stanie zauważyć problem, dzięki czemu pacjent może podjąć odpowiednie działania, zanim ten stanie się poważniejszy.

Kiedy z problemem zgłosić się do specjalisty?

Dzieci powinny odbyć swoją pierwszą wizytę u ortodonty w wieku około 7. lat. Wśród młodzieży i dorosłych podstawą wyznaczająca konieczność wizyty będą zaś regularne wizyty kontrolne u stomatologa. Jeżeli ten wskaże, że podejrzewa zgryz głęboki lub inne wady zgryzu, należy zgłosić się do specjalisty możliwie jak najszybciej. Im dłuższy będzie czas zwlekania z wizytą, tym trudniejszy do wyleczenia okaże się problem.

Do wcześniejszej konsultacji powinny skłonić też wszelkie niepokojące objawy. Będą to zatem wyraźne „chowanie się” dolnych zębów za górnymi, urazy dziąseł, przyspieszone ścieranie brzegów siekaczy, bóle w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych czy trudności z wyraźną wymową.

FAQ

Czy zgryz głęboki zawsze wymaga leczenia?

Zgryz głęboki nie zawsze wymaga natychmiastowego leczenia, ale każdorazowo powinien zostać oceniony przez ortodontę. Przy widocznych objawach przeciążenia zębów, dziąseł lub stawów zwykle zaleca się terapię.

W jakim wieku najlepiej rozpocząć leczenie zgryzu głębokiego?

Najkorzystniej rozpocząć leczenie w okresie wzrostu, najczęściej między 7. a 14. rokiem życia, gdy łatwiej można wpływać na rozwój szczęk i ustawienie zębów.

Ile trwa leczenie zgryzu głębokiego aparatem ortodontycznym?

Średnio od około 18 do 24 miesięcy, w zależności od nasilenia wady, zastosowanej metody i współpracy pacjenta.

Czy zgryz głęboki można skutecznie skorygować u dorosłych pacjentów?

Tak, zgryz głęboki można leczyć także u dorosłych, choć bywa to trudniejsze i czasem wymaga bardziej złożonych metod, np. połączenia aparatu stałego z leczeniem chirurgicznym.

Czy zgryz głęboki może powodować bóle głowy, stawów i zaburzenia wymowy?

Tak, nieprawidłowe kontakty zębów mogą przeciążać stawy skroniowo-żuchwowe i mięśnie, sprzyjając bólom głowy i szczęk, a także zaburzać pracę języka i powodować problemy z wyraźną wymową.

Data publikacji: